Najczęstsze pytania po stracie
Odpowiadamy krótko i konkretnie, bez owijania. Przy sprawach, w których liczy się termin albo kwota, podajemy źródło. Treść przejrzana .
- Co zrobić najpierw po śmierci bliskiej osoby?
- Najpierw trzeba, żeby lekarz stwierdził zgon i wystawił kartę zgonu. W domu wzywa się lekarza rodzinnego albo nocną i świąteczną opiekę zdrowotną, przy nagłej śmierci dzwoni się pod 112, a w szpitalu kartę wystawia placówka. Bez karty zgonu nie zgłosisz zgonu w urzędzie stanu cywilnego i nie odbędzie się pogrzeb.
- Ile jest czasu na zgłoszenie zgonu w urzędzie stanu cywilnego?
- Zgon zgłasza się w ciągu 3 dni od wystawienia karty zgonu, a jeśli przyczyną była choroba zakaźna, w ciągu 24 godzin. Zgłoszenia dokonuje się w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla miejsca zgonu, nie dla miejsca zamieszkania. Akt zgonu urząd sporządza tego samego dnia.
- Ile wynosi zasiłek pogrzebowy w 2026 roku?
- Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł, wcześniej było to 4000 zł. Członek rodziny dostaje pełną kwotę niezależnie od kosztów pogrzebu, a osoba spoza rodziny zwrot do wysokości poniesionych wydatków. Decyduje data śmierci, a nie data złożenia wniosku.
- Ile jest czasu na złożenie wniosku o zasiłek pogrzebowy?
- Wniosek składa się w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Jeżeli zgłoszenie w tym czasie było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia albo zidentyfikowania zwłok, termin liczy się od dnia pogrzebu. Wniosek Z-12 trafia do ZUS, a przy ubezpieczeniu rolniczym do KRUS.
- Ile kosztuje odpis aktu zgonu?
- Pierwszy odpis skrócony aktu zgonu, wydawany od razu po zgłoszeniu zgonu, jest bezpłatny. Każdy kolejny odpis skrócony kosztuje 22 zł, a odpis zupełny 33 zł. Warto zamówić od czterech do sześciu, bo wymagają ich banki, ZUS, pracodawca, ubezpieczyciel i sąd.
- Ile jest czasu na odrzucenie spadku?
- Sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się, że dziedziczy, a nie od daty śmierci. Termin jest zawity, czyli nie da się go przywrócić. Do jego zachowania wystarczy złożenie w sądzie wniosku o odebranie oświadczenia. Brak jakiegokolwiek oświadczenia oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
- Kiedy trzeba złożyć SD-Z2, żeby nie płacić podatku od spadku?
- W ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Termin nie biegnie od daty śmierci. Zgłoszenie SD-Z2 daje najbliższej rodzinie pełne zwolnienie z podatku od spadków i darowizn.
- Czy pełnomocnictwo do konta w banku działa po śmierci?
- Nie. Pełnomocnictwo do rachunku bankowego wygasa z chwilą śmierci posiadacza konta. Wypłata pieniędzy przez byłego pełnomocnika po śmierci jest bezprawna, nawet jeżeli środki mają pokryć koszty pogrzebu. Do wypłaty potrzebna jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci albo potwierdzenie dziedziczenia.
- Czy szpital może narzucić zakład pogrzebowy?
- Nie. Wybór zakładu pogrzebowego należy wyłącznie do rodziny. Szpital, hospicjum ani pogotowie nie mogą narzucić konkretnej firmy ani pobierać opłat za jej wskazanie. Warto poprosić dwa lub trzy zakłady o wycenę tego samego zakresu usług, bo ceny potrafią się różnić kilkukrotnie.
- Ile dni urlopu przysługuje po śmierci bliskiej osoby?
- Dwa dni zwolnienia od pracy przysługują z powodu śmierci małżonka, dziecka, rodzica, ojczyma lub macochy. Jeden dzień przysługuje z powodu śmierci rodzeństwa, dziadków, teściów oraz innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika. Zwolnienie jest płatne, a pracodawca może poprosić o akt zgonu.
- Co się dzieje z umowami zmarłego, na przykład prądem i telefonem?
- Umowy nie wygasają automatycznie i dopóki ich nie przepiszesz albo nie wypowiesz, opłaty naliczają się dalej. Do zmiany zwykle wystarczy akt zgonu i wniosek u dostawcy. Przy odpadach komunalnych trzeba złożyć nową deklarację w gminie lub spółdzielni, bo zmienia się liczba osób w gospodarstwie domowym.
- Czy karta zgonu jest już elektroniczna i czy jest koroner?
- Nie, na dziś karta zgonu jest papierowa i wystawia ją lekarz, a instytucji koronera w Polsce nie ma. Obowiązuje wciąż ustawa z 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych, której tekst jednolity ogłoszono 21 listopada 2025 roku. Nowa ustawa, która ma wprowadzić elektroniczną kartę zgonu i koronera, jest na etapie prac rządowych jako projekt UD278 i nie weszła w życie. Do tego czasu obowiązują opisane tu terminy: 3 dni na zgłoszenie zgonu od wystawienia karty, 24 godziny przy chorobie zakaźnej.
- Czy notariusz czy sąd przy sprawie spadkowej?
- U notariusza sprawa kończy się na jednym spotkaniu aktem poświadczenia dziedziczenia, ale wymaga zgody i obecności wszystkich spadkobierców. Sąd jest wolniejszy, jednak działa także wtedy, gdy ktoś się nie zgadza, nie może przyjść albo jest nieznany z miejsca pobytu. Skutek prawny obu dróg jest taki sam.
Nie ma tu Twojego pytania?
Napisz do nas na kontakt@pamietani.pl. Odpowiadamy w dni robocze. Nie udzielamy porad prawnych, ale podpowiemy, gdzie ich szukać.
Zobacz plan dla swojej sytuacji